सुशिल खनाल,काठमाडौं।
काठमाडौंको उत्तर भाग, शिवपुरी डाँडाको फेदीमा अवस्थित बुढानीलकण्ठ मन्दिर हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको एक महत्वपूर्ण तीर्थस्थलका रूपमा परिचित छ। भगवान विष्णुको अद्वितीय शयनरत मूर्तिले यो मन्दिर विशेष पहिचान पाएको छ।
करिब १७ फिट लामो काली ढुंगाको मूर्ति शेषनागको शैयामा शयन गरिरहेका भगवान विष्णुको स्वरूपमा पोखरीको बीचमा अवस्थित छ। धार्मिक मान्यता अनुसार, यो मूर्ति लिच्छविकालमा निर्माण गरिएको हो भने केहीले जमिन खनेर फेला परेको जनश्रुति पनि उल्लेख गर्छन्।
मन्दिरमा वर्षभर दर्शनार्थीहरूको भीड लाग्ने गर्दछ। विशेषगरी हरिबोधिनी एकादशी, तुलसी विवाह, कात्तिक मेला लगायतका अवसरमा भक्तजनहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहने गर्दछ।
बुढानीलकण्ठ मन्दिरको विशेष मान्यताअनुसार नेपालका राजा (विशेषगरी शाह वंशका) ले यस मन्दिरको दर्शन गर्न नहुने विश्वास गरिन्छ। दर्शन गरेमा अनिष्ट हुने जनश्रुति रहेको छ।
धार्मिक, सांस्कृतिक र पर्यटकीय दृष्टिले अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिने यो मन्दिरको संरक्षण र प्रवर्द्धन राज्य र नागरिक सबैको साझा जिम्मेवारी हो।
